Liana parvaz

نقش رستم | شیراز

  1. صفحه اصلی
  2. گردشگری

نقش رستم

در گذشته، نام این مکان سه‌گنبدان یا دوگنبدان بوده‌ است که در بین مردم منطقه، به نام‌های کوه حاجی‌آباد،کوه استخر یا کوه نِفِشت نیز خوانده می‌شد و احتمالاً نام نقش رستم پس از آنکه ایرانیان بین رستم، پهلوان شاهنامه و سنگ‌ نگاره‌های شاهان ساسانی ارتباط برقرار کردند به این مکان داده شد. نقش رستم نام مجموعه‌ای باستانی در روستای زنگی‌آباد واقع در شمال شهرستان مرودشت استان فارس ایران است که در فاصلهٔ ۶ کیلومتری از تخت جمشید قرار دارد.

نقش رستم


این محوطهٔ باستانی یادمان‌هایی از عیلامیان، هخامنشیان و ساسانیان را در خود جای داده‌ است و از حدود سال ۱۲۰۰ پیش از میلاد تا ۶۲۵ میلادی همواره مورد توجه بوده‌ است زیرا آرامگاه چهار تن از پادشاهان هخامنشی، نقش برجسته‌های متعددی از وقایع مهم دوران ساسانیان، بنای کعبه زرتشت و نقش ‌برجستهٔ ویران‌ شده‌ای از دوران عیلامیان در این مکان قرار دارند و در دورهٔ ساسانی، محوطهٔ نقش رستم از نظر دینی و ملی نیز اهمیت بسیار داشته‌ است قدیمی‌ترین نقش موجود در نقش رستم مربوط به دورهٔ عیلام است که نقش دو ایزد و ایزدبانو و شاه و ملکه را به تصویر کشیده بود ولی بعدها در دورهٔ ساسانی، بهرام دوم بخش‌هایی از آن را پاک کرد و نقش خود و درباریانش را به جای آن تراشید. کعبه زرتشت بنای سنگی و بُرج‌ مانند موجود در این محوطه‌ است که به احتمال زیاد در دورهٔ هخامنشی ساخته شده بود و کاربرد آن تاکنون مشخص نشده‌است؛ بر سه گوشهٔ این بنا دو کتیبه از شاپور اول و کرتیر نوشته شده‌ است که از نظر تاریخی ارزش زیادی دارند. چهار آرامگاه دخمه‌ای در سینهٔ کوه رحمت کنده شده‌اند که متعلق به داریوش بزرگ، خشایارشا، اردشیر یکم و داریوش دوم هستند که همهٔ آن‌ها از ویژگی‌های یکسانی برخوردارند.

شیراز-نقش رستم

نقش رستم برای نخستین بار در سال ۱۹۲۳ میلادی (۱۳۰۲ خورشیدی) توسط ارنست هرتسفلد بررسی و کاوش شد. هرتسفلد دیوارهٔ بیرونی سازه‌های دژگونهٔ ساخته شده از آجرهای گلین مربوط به دوران ساسانی را بررسی کرد و بقایای برج و باروهایی که در دورهٔ ساسانی برای محافظت از این مکان به دور آن کشیده شده بود را از خاک بیرون آورد. همچنین، این محوطه در چندین فصل در بین سال‌های ۱۹۳۶ تا ۱۹۳۹ میلادی مورد کاوش گروه مؤسسه خاورشناسی دانشگاه شیکاگو به رهبری اریک فریدریش اشمیت قرار گرفت و آثار مهمی همچون نسخهٔ پارسی میانه کتیبه شاپور و برخی از سنگ‌نگاره‌های مدفون از دورهٔ ساسانی، در خلال این کاوش‌ها یافت شدند. فاصله این مکان تا تخت جمشید حدود 10 کیلومتر است و کسانی که قصد بازدید از تخت جمشید را دارند، می­توانند این مکان را نیز در برنامه گشت یک روزه خود قرار دهند. این مکان در دوره هخامنشی بیشتر جهت تدفین بزرگان مورد استفاده قرار می­گرفته است که از آن جمله می‌توان به خشایارشا اول، داریوش کبیر، اردشیر اول و داریوش دوم که در این مکان دفن شده‌اند اشاره کرد. البته از دوره عیلامی و ساسان نیز نقش برجسته‌هایی در این مکان وجود دارد. این تصاویر حکاکی شده بر کوه نقش مهمی را در تاریخ ایفا کرده و علاوه بر شکوه و زیبایی آنها، بازگو کننده وقایع تاریخی بوده که از گزند مرور زمان مصون مانده‌اند. از مهمترین نقش برجسته‌های دوره ساسانی می‌توان به تاجگذاری نرسی پسر شاپور در سال 295 میلادی اشاره کرد. صحنه‌های نبرد بهرام دوم و بهرام سوم، پیروزی شاپور بر والرین امپراتوری روم، نبرد هرمز دوم و صحنه نبرد شاپور دوم از دیگر نقش برجسته‌ها هستند. بنای دیگری نیز در این محوطه وجود دارد با نام کعبه زرتشت که در کاربری اولیه آن ابهامات زیادی وجود دارد. آن را آتشکده، محلی برای نشان دادن بهار به عنوان ساعت آفتابی، محلی برای نگهداری اشیاء قیمتی و حتی آرامگاه گشتاسپ پدر داریوش تلقی کرده‌اند که خوب اثبات آن نیاز به کاوش‌های بسیار داشته و چه بسا امکان‌پذیر نیز نباشد.

naghshe rostam

سوال یا نظرتان درباره این مطلب را با ما به اشتراک بگذارید

پیام خود را بنویسید